Veilig wonen

Indien een persoon door psychische of psychosociale problemen niet meer in staat is om veilig en zelfstandig te wonen, heeft deze persoon recht op professionele hulp in vorm van een geschikte begeleiding. Dit staat beschreven in de wet wmo. De wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) is onderdeel van het Nederlandse stelsel van zorg en welzijn en voorziet in zorg en ondersteuning voor de kwetsbare burger. Deze maatwerkvoorzieningen worden uitgevoerd door de gemeenten. Het gerelateerde veilig wonen is een onderdeel hiervan.

Het beschermd wonen in een zorginstelling of een intensieve vorm van ondersteuning waarin sprake is van scheiden van wonen en zorg (beschermd wonen zonder verblijf) kunnen oplossingen zijn om mensen veilig te laten wonen in het geval dat deze mensen door psychische of psychosociale problemen hier niet zelf voor kunnen zorgdragen. Beschermd wonen is gericht op mensen met psychische of psychosociale problemen.

De beschermd wonen begeleidingsvorm is ingericht als tijdelijke oplossing die flexibel ingevuld kan worden. Zowel periodes van enkele maanden als enkele jaren zijn mogelijk. Gedurende de periode van beschermd wonen krijgt de cliënt begeleiding in het verhogen van diens zelfredzaamheid en stabilisatie in de maatschappij, met het zelfstandig veilig kunnen wonen als doelstelling. Hiervoor is een deskundige begeleiding aanwezig. Deze begeleiding wordt op maat afgestemd en is gericht op verschillende primaire leefgebieden zoals huisvesting, financiën, geestelijke – en lichamelijke gezondheid en verzorging, dagbesteding, sociaal netwerk, huiselijke relaties en maatschappelijke participatie. De weg naar het veilig en zelfstandig wonen en functioneren in de samenleving wordt periodiek vastgelegd en geëvalueerd in een persoonlijk ondersteuningsplan.

Van beschermd wonen naar een beschermd thuis

“Van beschermd wonen naar een beschermd thuis” is de titel van een in 2015 uitgegeven rapport van de Commissie Toekomst Beschermd Wonen. Hierin stelt de commissie dat mensen met psychiatrische en sociaal-maatschappelijke problemen hun zelfstandigheid vaker kunnen behouden als passende ondersteuning in de thuissituatie sneller beschikbaar is. Om dit te bereiken moeten gemeenten samen met andere partijen onder meer nieuwe betaalbare woningen regelen.

Het rapport viel samen met de introductie van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), waarin beschreven staat dat de gemeenten vanaf 2015 de taak hebben gekregen om beschermd wonen te organiseren voor burgers die dat nodig hebben.

De overdracht naar de Wmo houdt in dat het AWBZ-budget (Algemene wet bijzondere ziektekosten) voor beschermd wonen per 1 januari 2015 is overgegaan naar de gemeenten. Hiervoor zijn 43 centrumgemeenten aangewezen, die deze taak voor een gehele regio verzorgen. De gemeente bepaalt wie er recht heeft op welke zorg en zorgt voor de financiering van beschermd wonen.

Op verzoek van de Vereniging van Nederlandse Gemeente (VNG) heeft de Commissie Toekomst Beschermd Wonen (onder leiding van oud-wethouder en oud-bestuurslid van de VNG Erik Dannenberg) advies uitgebracht over hoe gemeenten dit op een juiste manier kunnen organiseren. Daarnaast geeft de commissie in het rapport een toekomstvisie en geeft adviezen hoe er een verdere invulling aan het beschermd wonen kan worden gegeven. Het advies is in november 2015 aangeboden aan de VNG. De VNG heeft de visie van de commissie omarmd en in overleg met de rijksoverheid worden er met regelmaat wijzigingen doorgevoerd aan de uitvoering en randvoorwaarden van het beschermd wonen.