Beschermd wonen vs. begeleid wonen

Het zorgstelsel in Nederland kent diverse soorten hulpverlening voor mensen die vanwege psychosociale problemen niet zelfstandig kunnen wonen. Zorginstellingen die het “beschermd wonen” en het “begeleid wonen” aanbieden, kunnen van grote waarde zijn voor deze mensen als ondersteuning op weg naar een verhoging van de zelfredzaamheid. In de volksmond worden deze begrippen nog weleens verward.

Het “begeleid wonen” en “beschermd wonen” kan door eenzelfde zorginstelling worden aangeboden, de invulling van de zorgverlening is echter wel verschillend. De indicatie is vaak het criterium voor de keuze hiertussen. Het streven naar het behoud van zelfstandigheid heeft de absolute voorkeur in de behandeling en begeleiding van mensen met psychosociale problemen. Zolang dit verantwoord is, zal dit de keuze zijn, al moet wel worden opgemerkt dat dit nauwlettend in de gaten wordt gehouden en waar nodig deze keuze zeker wordt bijgesteld.

Er is sprake van begeleid (zelfstandig) wonen in het geval dat de cliënt in de eigen woonruimte kan blijven en begeleiding aan huis voldoende is. Begeleid wonen wordt ook ambulante, extramurale zorg genoemd. De zorgverlener komt naar de cliënt toe in een woonruimte die niet in beheer is van de zorginstelling. Vanzelfsprekend komt het ook voor dat een cliënt een instelling bezoekt, maar dan is dit voor een behandeling of een gesprek.

Een stap verder in deze zorgverlening is het beschermd wonen. Hiervoor wordt gekozen in het geval dat het begeleid wonen niet voldoende ondersteuning kan bieden. Bij het beschermd wonen, kan er een keuze worden gemaakt om gebruik te maken van een woonruimte die wél beheerd wordt door de zorginstelling of gebruik te maken van beschermd wonen zonder verblijf, waarbij de zorg en woning indien mogelijk gescheiden blijven. Het kenmerk van beschermd wonen is dat de cliënt 24/7 ondersteuning in de nabijheid heeft. De zorgverlener is altijd aanwezig of oproepbaar en kan ook buiten de geregelde tijden bij de cliënt langskomen.

In dit laatste geval is het verschil tussen begeleid wonen (zonder verblijf) en beschermd wonen vooral merkbaar in de intensiteit van de zorg en ondersteuning die een cliënt krijgt, zoals de hoeveelheid persoonlijke begeleiding en de 24/7 beschikbaarheid van ondersteuning in de nabijheid.